مختومقلي: دردانه شاعر ترکمن
مختومقلي؛ دردانه شاعر تركمن
هرچه به روزهاي پاياني ارديبهشت نزديك ميشويم تركمنصحرا در شور و شوق عجيبي فرو ميرود. ارديبهشت ماه خوبي براي تركمنهاست!ماهي كه هر سال با فرارسيدنش عاشقان فرهنگ تركمن خود را از دورترين نقاط تركمنصحرا به آقتقاي ميرسانند و روزي را در كنار مختومقلي، شاعر بزرگ تركمن سر ميكنند و شعرهاي او را زير لب زمزمه ميكنند! ارديبهشت يادآور پويايي فرهنگ مردميست كه از محمود كاشغرلي و چه بسا قبلتر شروع شده و با بايرام خان و قرهجه اوغلان و ... ادامه پيدا كرده است و مختومقلي آنرا به نبض زندگي تركمنها نزديك كرده است.مختومقلي بيشترين تأثير را در فرهنگ و هنر و موسيقي تركمنها گذاشته است و عجيبترين بخش ماجرا نيز در خود مختومقليست كه كسي نميداند آيا اين مرد عاشق بوده است؟ عارف بوده است؟ سوسياليست بوده است؟ و چه ايدهاي داشته است و... و عجيبتر اينكه هركسي از ديدگاه خود وي را تعريف ميكند.در جمهوري اسلامي ايران وي يك مرد روحاني است كه هميشه مشغول ذكر خدا بوده است و عبادت كار اصلي او بوده است و وي اصولا نميتوانسته عاشق باشد!
سوسياليستها نيز در دوره شوروي بسياري از اشعار وي را بايكوت كرده بودند و سعي ميكردند از مضامين اشعار مختومقلي براي توجيه عقايد و آرمانهاي خود كمك بگيرند، بسياري نيز وي را آدمي عاشق كه عشق زميني داشته دانستهاند ولي هيچيك از اين افراد متوجهي بزرگترين وجه زندگي مختومقلي نشده اند و آن هم اينكه مختومقلي بالاتر از همهي ويژگيهاي اعتقادياش؛ يك انسان است. يك انسان هم ميتواند عابد شود و هم در زماني ديگر عاشق؛ عاشق يكي كه همنوع خودش است و عشق مخدومقلي به منگلي نيز مولود انسانيت مختومقليست. چرا سعي كنيم بخاطر آنكه حرف خود را به كرسي بنشانيم انسانيت مختومقلي را زير سئوال ببريم و از وي يك انسان يك بعدي بسازيم؟انسان عابد، انسان عاشق، انسان ماركسيست يا هرچه كه باشد؟ "مختومقلي مختومقلي است، او يك انسان است" و اين شايد كاملترين تعريف از شاعري باشد كه در نبض تركمنها ميزند!من از وي به حافظ تركمنها ياد ميكنم.حافظ نيز فحواي كلامش مشخص نميكند كه پيرو كدام مكتب و ايده و آرمان است!به همين دليل بوده است كه در اول انقلاب جمهوري اسلامي ايران بسياري از متنفذين سياسي ـ ديني ايران تصميم گرفتند كتاب شعر حافظ شيرازي را بهدليل اشاعه مشروبخواري و ... ممنوعالچاپ كنند و بالأخره بعد از مدتها كلنجار بالاخره رضايت دادند كه اشعار وي قابليت چاپ داشته باشد!
آنها كه عاشق شعر و فرهنگ تركمن هستند ميتوانند 28 و 29 به آقتقاي در شرق شهرستان كلاله تركمنصحرا بيايند و از نزديك شاهد باشند كه تركمنها چگونه از شاعر ملي خود تجليل ميكنند.شاعري كه ديوان شعرش را در كنار قرآن در خانه تركمنها در ايران ميتوانيد بيابيد!
مسعود تركمن
نظرات ()
